Niepracująca maszyna i wózek z komponentami na hali produkcyjnej

Moce produkcyjne a utracone korzyści

Moce produkcyjne wyznaczają górną granicę tego, co firma mogłaby rzeczywiście wykonać. Zamówienie od klienta nie wystarcza do uznania całej planowanej marży za utraconą korzyść. Trzeba sprawdzić każdy etap procesu, dostępne materiały i wcześniejsze zobowiązania. Najsłabszy z tych elementów może ograniczać wynik całej produkcji.

W modelowym przykładzie zakład otrzymał zamówienie na 300 wyrobów. Sporne zdarzenie uniemożliwiło realizację. Analiza ma sprawdzić, jaka część zamówienia byłaby wykonalna bez tej przeszkody. Wszystkie ilości i kwoty są przyjęte do obliczeń; nie opisują rzeczywistego zakładu ani rozstrzygniętej sprawy.

300 zamówionych sztuk i trzy różne ograniczenia

Maszyna ma wolną zdolność wykonania 360 sztuk w badanym okresie. Stanowisko wykończeniowe pozwala obsłużyć tylko 225. Dostępny materiał wystarcza na 250. Są to zdolności pozostałe po uwzględnieniu wcześniej przyjętych zamówień, a nie pełna nominalna wydajność urządzeń.

Własna produkcja jest zatem ograniczona do 225 sztuk. To najmniejsza z czterech liczb: 300 zamówionych, 360 na maszynie, 225 na wykończeniu i 250 z materiału. Nadwyżka możliwości maszyny nie usuwa braku czasu na dalszym etapie. Suma zdolności stanowisk również nie ma tu ekonomicznego sensu.

Przy cenie 300 zł i kosztach zależnych od wykonania 180 zł nadwyżka jednostkowa wynosi 120 zł. Wariant własnej produkcji daje więc 27 000 zł: 225 × 120. Prosty rachunek dla całego zamówienia wskazywałby 36 000 zł. Różnica 9000 zł wynika z ograniczenia procesu, nie z ostrożności osoby sporządzającej opinię.

Czy podwykonawca zmienia możliwy wynik

Załóżmy dodatkowo, że w badanym terminie dostępny był podwykonawca. Mógł dostarczyć 75 gotowych wyrobów po 225 zł za sztukę, łącznie z materiałem. Dzięki temu nie korzystałby z ograniczonego zapasu zakładu ani jego stanowiska wykończeniowego. Zakład mógłby sprzedać te sztuki po tej samej cenie 300 zł.

Nadwyżka z jednej sztuki zewnętrznej wyniosłaby wtedy 75 zł, a z 75 sztuk 5625 zł. Łączny modelowy wynik osiągnąłby 32 625 zł: 27 000 + 5625. Nadal byłby niższy od 36 000 zł, ponieważ zewnętrzny wariant ma inną strukturę kosztów.

To rozwiązanie wymaga potwierdzenia dostępności, jakości i warunków odbioru. Późniejsza deklaracja podwykonawcy nie dowodzi, że mógł przyjąć zlecenie w potrzebnym terminie. Nie należy też zakładać prawnego obowiązku skorzystania z niego. W analizie ekonomicznej jest to wariant, którego wykonalność trzeba udokumentować.

Moce produkcyjne muszą dotyczyć właściwego okresu

Wydajność miesięczna nie zawsze pozwala ocenić krótkie zamówienie z konkretną datą odbioru. Maszyna może mieć wolny czas pod koniec miesiąca, gdy termin klienta już minął. Podobnie materiały dostępne po tygodniu nie rozwiązują braku na dzień rozpoczęcia pracy.

Dlatego potrzebny jest harmonogram obejmujący kolejność operacji. Warto wskazać czas przygotowania, produkcji, kontroli i wydania. Jeśli część etapów można wykonywać równolegle, należy to uzasadnić. Jeżeli nie, nie wolno sumować wolnych godzin tak, jakby wszystkie zasoby pracowały jednocześnie.

Trzeba również sprawdzić, czy wykonanie nowego zamówienia nie wypierałoby innej sprzedaży. Jeżeli tak, dodatkowa marża z nowego kontraktu może łączyć się z utratą wyniku gdzie indziej. Analiza powinna objąć tę zmianę. W naszym modelu wolne zdolności policzono już po wcześniejszych zobowiązaniach, więc nie dodajemy ich ponownie.

Dokumenty, które sprawdzają ograniczenie

Najbardziej przydatne są plan produkcji, ewidencja pracy stanowisk, dostępność personelu i terminy materiałów. Nominalna karta urządzenia opisuje możliwości techniczne, lecz nie potwierdza realnie wolnego czasu. Z kolei faktura za materiał nie zawsze wskazuje dzień, od którego można było go wykorzystać.

  • Przypisz każdemu etapowi ilość możliwą w badanym terminie.
  • Odejmij wcześniej zajęte zasoby oraz uzasadnione przestoje.
  • Sprawdź dostępność materiału i możliwość zastąpienia braków.
  • Udokumentuj koszt oraz termin realnej alternatywy zewnętrznej.

Art. 361 Kodeksu cywilnego odnosi naprawienie szkody do normalnych następstw zdarzenia. Ekonomiczny wariant bez przeszkody powinien więc pozostawać wykonalny. Nie może opierać się na produkcji, której firma nie byłaby w stanie zakończyć także bez spornego zdarzenia.

Jak ustalić zakres i koszt opracowania?

Cena i termin prywatnej ekspertyzy są ustalane indywidualnie. Na zakres pracy wpływają analizowany okres, dane o produkcji oraz liczba utraconych i zastępczych zamówień. Przed decyzją warto określić pytanie, które ma rozstrzygnąć analiza, oraz dostępne dokumenty. Pozwala to porównać badanie konkretnej rozbieżności z szerszym opracowaniem całej sprawy.

Co wynika z porównania 27 000 i 32 625 zł

W analizie utraconych korzyści przedsiębiorstwa taki model pozwala wskazać najważniejszy brak dowodowy. W tym przypadku jest nim realność zewnętrznej produkcji 75 sztuk. Dopiero jej potwierdzenie uzasadnia przejście od wariantu własnego do wariantu z podwykonawcą.

Moce produkcyjne pomagają więc zweryfikować zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski rachunek. Pominięcie wykończenia zawyżałoby wynik. Pominięcie dostępnej alternatywy mogłoby go zaniżyć. Wartość analizy polega na pokazaniu tych zależności wraz z dokumentami, a nie na wyborze jednej kwoty bez wyjaśnienia.

Autor: Piotr Sulewski

Powrót do bloga

Najnowsze

Czy raport kliknięć dowodzi wykonania SEO?

Zobacz więcej

Wycena historyczna a wiedza po fakcie

Zobacz więcej

Reklama niedostępnego towaru a szkoda

Zobacz więcej